OverHoop

Aanpak en hulp bij ontwikkelingstrauma’s

Wat is OverHoop?

OverHoop is een Vlaams initiatief dat focust op vroeg herkennen van ontwikkelingstrauma bij kinderen. Het versterkt een gezamenlijke, traumasensitieve aanpak over verschillende sectoren heen en ondersteunt professionals om signalen te zien, bespreekbaar te maken en er gepast op te reageren, met aandacht voor het kind en de bredere context.

OverHoop: samen voorbij trauma,
van preventie tot herstel

Snelle ondersteuning nodig als zorg- of hulpverlener?

ELZ Kempenland biedt je op deze pagina graag concrete hulp en handige stappen over hoe je moet omgaan met een (vermoedelijke) ontwikkelingstrauma, naast info over bijschakelen en nuttige actoren in het werkveld.

Basishouding: neem een traumasensitieve houding aan

Twijfel je of er een trauma meespeelt in een gezin? Weet je nog niet hoe je het gedrag moet inschatten? Hou volgende tips in het achterhoofd om het kind ongedwongen te benaderen.

Kijk verder dan het waarneembare gedrag.
- Het gedrag van een kind is een signaal van wat er binnenin leeft en is geen teken van onwil of weerstand.

Geef het kind het gevoel dat het gezien wordt.
- Toon begrip voor het kind en wat het doormaakt, ook wanneer signalen niet meteen duidelijk zijn.
- Wees rustig.
- Blijf aanwezig.
- Luister zonder te oordelen, met begrip en empathie.

Laat het kind voelen dat het centraal staat.
- Stem je handelen en houding af op de specifieke noden van het kind.
- Hou rekening met de leefwereld, de ouders en de ruime context.
- Wees in je handelen en je taalgebruik duidelijk en voorspelbaar.
- Zet het kind niet onder onnodige druk.

Deel je bemerkingen en twijfels met collega’s.
- Bespreek je observaties en vragen met je team of collega’s.
- Stem samen af en maak empathische, gedragen keuzes.
- Bekijk overleg en kennisdeling als een vorm van zorg, niet als een zwakte.

Besef de impact die je hebt.
- Kleine acties, nabijheid, afgestemde communicatie en tijdig bijschakelen maken vaak een groot verschil.

Bijschakelen

Als zorg- of hulpverlener sta je op de eerste rij om snel bij te schakelen

en zo gerichte hulp en ondersteuning te bieden.

Via de knop ontdek jede meest handige eerstelijnsactoren die

we voor jou bundeldenin één handig bestand.

Bijschakelen bij een mogelijk trauma?

Hoe een ontwikkelingstrauma ontstaat

Een ontwikkelingstrauma ontwikkelt zich wanneer een kind herhaaldelijk of langdurig wordt geconfronteerd met overweldigende stress, onveiligheid of onvoorspelbaarheid, zonder voldoende steun of bescherming vanuit de omgeving. Dat kan verschillende oorzaken hebben, zoals emotionele of fysieke verwaarlozing, intrafamiliaal geweld, aanhoudende stress, psychische kwetsbaarheid bij ouders, armoede of migratie- en vluchtervaringen.

Bij jonge kinderen heeft dit trauma niet alleen impact op hun emotioneel welzijn, maar ook op hun hersenontwikkeling, stressregulatie, hechting, gedrag en leervermogen. Ontwikkelingstrauma toont zich dan ook zelden als één afgelijnd probleem, maar eerder als een samenspel van signalen op meerdere levensdomeinen. Blijf er dus steeds van uitgaan dat een trauma steeds de oorzaak kan zijn voor een bepaald gedrag of houding.

Extra info rond ontwikkelingstrauma’s lees je op de website van OverHoop.

Schakel bij en contacteer hulpverleners

ELZ Kempenland en haar OverHoop-verhaal

Hoe ELZ Kempenland je verderhelpt

EerstelijnsZone Kempenland zorgde binnen OverHoop voor meer zichtbaarheid en aandacht rond ontwikkelingstrauma’s op drie verschillende vlakken.

Aanbod in kaart: onze partners benadrukten het belang van zichtbaarheid van experten rond ontwikkelingstrauma. Daarom brachten we het regionale aanbod in kaart.
Vormingen: ELZ Kempenland organiseerde in 2025 twee vormingstrajecten voor huisartsen en actoren binnen de gezinszorg (volgens de ‘traumakoffer’ van PANGG0-18). Door het succes loopt dit aanbod verder in 2026 en 2027.
- Klik hier voor de reeds bevestigde data.
Communicatie: zichtbaar maken van de problematiek en aanbevolen aanpak rond ontwikkelingstrauma’s bij kinderen, onder meer via deze webpagina, extra visuals voor online gebruik en ook de Signaalkaart: allen met concrete stappen voor eerstelijnsactoren.

De Signaalkaart

ELZ Kempenland ontwikkelde deze handige Signaalkaart voor elke zorg- of hulpverlener. Het telt als meeneembare reminder rond de aangewezen basishouding bij een vermoeden van trauma. We benadrukken ook vooral de mogelijkheid dat een (verdoken) trauma steeds aan de oorzaak kan liggen van een bepaald gedrag. De schakels op de Signaalkaart zijn dan weer een duidelijke link naar onze verantwoordelijkheid in de zorg rond een kind en dat de basishouding die ons daarbij verbindt.

Meer Signaalkaartjes nodig voor jou en/of je team? Bijbestellen kan tot 27 april 2026 en doe je via deze pagina.

Visuals

Voor zorgverleners en eerstelijnsactoren ontwikkelden we ook enkele extra visuals. Hiermee kan elke team van hulp- en zorgverleners de boodschap en aanbevolen acties rond ontwikkelingstrauma helpen verspreiden. Deze visuals vraag je aan via e-mail op info@elzkempenland.be.

Extra links en handige gidsen

Bekijk de OverHoop-praktijkgids
Download het regionale aanbod rond ontwikkelingstrauma bij kinderen in de ELZ Kempenland-regio.*

* Dit overzicht kwam tot stand op basis van input van partners en is afhankelijk van hun bereidheid om gegevens aan te leveren.

Bijschakelen bij een mogelijk trauma?

Aanvulling bij deze informatie? Een opmerking over deze pagina?

Contacteer ELZ Kempenland

Deze website zal online blijven tot het einde van 2027 - na deze datum zullen alle vormingen (die nog volgen) afgerond zijn.

Contacteer de juiste actoren